Mae’r Prosiect yn cynnal cwrs hyfforddiant tri diwrnod ar gyfer ffermwyr sy’n cynnal ymweliadau ysgolion. Mae’r cynllun hwn, sy’n arwain at achrediad gan y Rhwydwaith Coleg Agored (OCN), wedi bod yn gweithredu yn Lloegr ers sawl blwyddyn, ac mae mwy na 600 o ffermwyr wedi’i gwblhau.

Bydd FACE (Addysg Ffermio a Chefn Gwlad) Cymru, mewn cydweithrediad â’r Prosiect PABA, yn cynnal peilot o’r Hyfforddiant CEVAS cyntaf erioed ar gyfer y rheiny sy’n cynnig ymweliadau addysgol yng nghefn gwlad.

Caiff y cwrs tri diwrnod ei gwblhau ym mis Mawrth, pan fydd pob un a fydd yn cymryd rhan yn cyflwyno portffolios i gael eu safoni gan Rwydwaith y Coleg Agored.

Bydd y cwrs yn cynnwys :

Diwrnod 1 Paratoi ar gyfer Ymweliadau Fferm

•   Rhestr wirio ar gyfer ymweliad
•   Asesiad Risg
•   Proffil Fferm
•   Arfarnu

Diwrnod 2 Bwyd, Ffermio a Chefn Gwlad yn y Cwricwlwm Cenedlaethol

•   Cyfleoedd Dysgu yn y Cwricwlwm Cenedlaethol
•   Meysydd pwnc Cyfnod Allweddol – unedau QCA
•   Paratoi Cynllun Gwaith ar gyfer ymweliad
•   Aseiniadau

Diwrnod 3 Siarad â Disgyblion, Myfyrwyr ac Athrawon

•   Cyflwyno sgwrs wedi’i baratoi
•   Rheoli trafodaeth
•   Paratoi eich portffolio ar gyfer safoni

Cynhelir cwrs arall ym Mhowys ac mewn rhan arall o Gymru yn y dyfodol felly cysylltwch â’r Prosiect PABA ar gyfer manylion cwrs Powys, neu Jane Powell o FACE Cymru os y tu allan i Bowys, cyswllt: jnp@aber.ac.uk

Ymchwilydd Prifysgol yn ymweld â’r Prosiect PABA

Tua chanol mis Hydref, fe wnaeth Laura Davis o Brifysgol Warwick ymweld â’r Prosiect PABA am ddeuddydd, i weld beth mae’r prosiect yn ei gyflawni drosti hi ei hun. Mae Laura yn gysylltiedig ag Adolygiad Canol Tymor y Strategaeth Fwyd a Lles ar gyfer Cymru. Mae’r Strategaeth ‘Fwyd a Lles’, http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=499Àd=13299
a lansiwyd yn Chwefror 2003, yn rhoi ffocws i wella diet a statws maethol poblogaeth Cymru. Mae hyn wedi’i gefnogi ymhellach gan lansiad Her Iechyd Cymru a strategaethau eraill sy’n ceisio cyrraedd grwpiau penodol o fewn y boblogaeth, er enghraifft pobl oedrannus, plant a phobl ifanc.

Yn ystod ei hymweliad, aeth Laura i ymweld ag Ysgol GG Dolfor ger Y Drenewydd i weld y plant yn gwneud Sciwars Ffrwythau a Llyfn-ddiodydd Ffrwythau. Arhosodd yn yr ysgol i gael cinio, a siaradodd â chogydd yr ysgol, yr athrawon a’r plant am eu profiadau hwy. Ar ei hail ddiwrnod, ymunodd â babanod o Ysgol GG Aberhafesb yn Fferm Offa. Yn nhywydd mwyn yr hydref, fe wnaeth y plant ddarganfod llysiau yn tyfu yn y caeau, a chawsant eu llaeth o amgylch ‘bwrdd’ yn yr ysgubor, yn eistedd ar fyrnau gwellt.

Mae’r ffyrdd y mae’r Prosiect PABA yn gweithio i ailgysylltu plant i’w gweld fel astudiaeth achos unigryw yn yr Adolygiad Canol Tymor. ‘Roeddwn yn gwerthfawrogi’r cyfle i siarad â Laura am ei phrofiad hi, a sut y gallwn fynd ati i werthuso prosiect o’r natur hwn yn effeithiol’ meddai Caroline wedyn.

PYTHEFNOS FWYD PRYDEINIG LLWYDDIANNUS IAWN

Y pumed Pythefnos Fwyd Prydeinig, a gynhaliwyd rhwng 23 Medi a 8 Hydref 2006, oedd y dathliad cenedlaethol mwyaf ERIOED o’r amrywiaeth eang a blasus o fwyd a gaiff ei gynhyrchu ym Mhrydain. Noddwyd y digwyddiad hwn gan Aramark, Budgens, Londis a Nationwide, ac roedd yn cynnwys Her Goginio Pyrex ar gyfer ysgolion.

Thema’r digwyddiad eleni oedd ‘A ydych yn ei Goginio?’, a chefnogwyd y digwyddiad gan werthwyr, arlwywyr ac ysgolion, a drefnodd amrywiaeth o ddigwyddiadau a hyrwyddiadau ar draws y wlad. Roedd yr uchafbwyntiau’n cynnwys:

· Mwy o hyrwyddiadau nag erioed o’r blaen mewn siopau … Cynigiwyd nifer o hyrwyddiadau a chyfleoedd i flasu gan 2,200 o siopau Budgens a Londis, 300 o delicatessens, siopau annibynnol, siopau fferm a marchnadoedd ffermwyr, er mwyn temtio’r cyhoedd i ddefnyddio cynhwysion Prydeinig tymhorol tra’n coginio gartref. Mae adroddiadau cynnar yn awgrymu y bu cynnydd o 25% neu fwy yn ystod y pythefnos yn y nifer o gwsmeriaid yn y siopau a fu’n cymryd rhan, yn ogystal â chynnydd anhygoel o 50% yng ngwerthiant y cynhyrchion y cynigiwyd cyfle i’w blasu. Am y tro cyntaf erioed, fe wnaeth tri o archfarchnadoedd mwyaf Prydain gynnig hyrwyddiadau Prydeinig yn ystod y digwyddiad.

· Y sector arlwyo yn cael llwyfan am y tro cyntaf … Cafodd bwyd Prydeinig ei roi ar filoedd o fwydlenni mewn tafarndai, bwytai, ysbytai a chantîns staff gan bump o’r grwpiau gwasanaethu bwyd mwyaf, dan arweiniad ARAMARK, tri grwp o dafarndai a’r holl gymdeithasau cogyddion. Fe wnaeth hyd yn oed un o’r bwytai Indiaidd enwocaf yn Llundain ymuno â ni, gan ddefnyddio cynhwysion Prydeinig yn ei fwyd.

· Achub y Blaen ar Jamie Oliver…Mae Jamie Oliver a’r Llywodraeth yn dechrau galw ar ysgolion i gynnig gwersi coginio, ond mae Pythefnos Fwyd Prydeinig eisoes yn arwain y ffordd. Cyn y digwyddiad, dosbarthwyd y ganllaw gyntaf erioed ar gynnwys coginio o fewn y cwricwlwm i 26,000 o ysgolion. O ganlyniad, rhoddwyd gwersi coginio i filoedd o blant yn ystod y Pythefnos. Mewn cam arloesol, fe wnaeth mudiadau yn cynrychioli dros 3,000 o gogyddion gydweithio ag ysgolion i gynnig eu gwasanaethau yn y dosbarth, ac i helpu athrawon i drefnu gweithgareddau coginio ymarferol. Y nod yw i ddynwared y Ffrancod, sy’n anfon cogyddion i mewn i ysgolion yn rheolaidd, er mwyn addysgu plant am eu bwydydd cenedlaethol.

· Ysbryd cystadleuol yn annog plant i goginio …cynhaliwyd amrywiaeth o gystadlaethau coginio yn ystod y Pythefnos. Fe wnaeth siopau Budgens a Londis gydweithio ag ysgolion lleol ar gyfer cystadleuaeth i gynllunio Het Cogydd yn dangos cynnyrch lleol; trefnodd ARAMARK gystadleuaeth ‘Creu Rysait ar gyfer Afalau Coginio’ i ysbrydoli plant ysgol i ddechrau coginio. Hefyd, gwahoddwyd yr holl ysgolion i gymryd rhan yn Her Goginio Pyrex er mwyn dod o hyd i’r ysgol sy’n cynnwys coginio o fewn y cwricwlwm yn y ffordd fwyaf arloesol a dychmygol. Cyhoeddir yr enillydd yng nghanol mis Tachwedd.

· Cyrraedd cynulleidfa eang …fe wnaeth Pythefnos Fwyd Prydeinig eleni gyrraedd mwy o’r cyhoedd nag erioed o’r blaen. Cynhaliwyd miloedd o ddigwyddiadau ar draws y sir, gyda gwyliau bwyd yng Nghanolbarth Lloegr, Gorllewin Sussex, Swydd Lincoln, Malvern, Swydd Efrog, Caerfaddon, Dyfnaint a Chernyw; ‘welly walks’; arddangosfeydd coginio; ‘foraging forays’ a dathliadau arbennig ar gyfer y cynhaeaf. Ac yn y wasg, cafodd y digwyddiad ei fawrygu gan Terry Wogan, Jonathan Ross, the World Tonight, the Archers, GMTV, Saturday Kitchen, Saturday Cooks a phob papur newydd cenedlaethol. Mae ffigyrau cychwynnol yn awgrymu fod y digwyddiad wedi cyrraedd cynulleidfa o 250 miliwn.

Dywed Alexia Robinson, trefnydd Pythefnos Fwyd Prydeinig: “Bob blwyddyn, mae Pythefnos Fwyd Prydeinig yn mynd yn fwy, ac yn fwy llwyddiannus. Mae’n rhoi cymhelliant masnachol i werthwyr ac arlwywyr stocio bwyd Prydeinig, gan ei wneud yn haws i’r cyhoedd gael gafael arno, ac ysbrydoli ysgolion i’w gynnwys wrth iddynt addysgu’r cwricwlwm.

“ Erbyn hyn, mae mudiadau sy’n cynrychioli 43,820 o siopau, 11,560 o dafarndai, 43,300 o fwytai, 5,800 o gogyddion, mannau sy’n gwasanaethu twristiaid sy’n derbyn 16 miliwn o ymwelwyr a grwpiau sy’n cynrychioli ¼ miliwn o wirfoddolwyr yn cymryd rhan yn y digwyddiad bob blwyddyn. Hwn yw’r unig ddigwyddiad sy’n dod â’r holl grwpiau hyn ynghyd. Gyda chymaint â hyn o gefnogaeth, mae Pythefnos Fwyd Prydeinig mewn sefyllfa dda i newid arferion bwyta’r wlad!”

Cynhelir Pythefnos Fwyd Prydeinig 2007 rhwng 22 Medi a 7 Hydref 2007. Am ragor o wybodaeth gweler www.britishfoodfortnight.co.uk

Prosiect Tair Blynedd newydd PABA yn cael ei lansio gan y Dirprwy Weinidog yn y Sioe Fawr

Ar ôl cwblhau prosiect peilot deuddeg mis yn 2005, mae Prosiect PABA wedi ennill cyllid gan Gyngor Cefn Gwlad Cymru, a chefnogaeth barhaol Adran Addysg Cyngor Sir Powys i ymestyn dros dair blynedd, i gynnig gwasanaethau ac adnoddau’r prosiect i ysgolion trwy gydol Powys o fis Ebrill 2007.

Yna, cafwyd cyfle i fwynhau bwyd hynod flasus a baratowyd gan Lavinia Vaughan, aelod o Fwrdd y Prosiect ac un o Ymddiriedolwyr Ymddiriedolaeth Bwyd a Thir Canolbarth Cymru.

Cafodd byrddau arddangos a rhai o adnoddau’r Prosiect PABA eu harddangos ym Mhafiliwn Sir Drefaldwyn trwy gydol yr wythnos, oherwydd hyd yn hyn, mae’r Prosiect wedi’i gyfyngu i Ysgolion Sir Drefaldwyn (Y gwanwyn nesaf, bydd y prosiect yn chwilio am ragor o staff i wasanaethu ysgolion yn Ne a Gorllewin y sir).

Menter Llysiau Cymunedau’n Gyntaf Oldford

Ar ddydd Sul 30 Gorffennaf, fe wnaeth yr Ymddiriedolaeth, ar y cyd â Phrosiect PABA, sefydlu stondin yn Ystâd Oldford, Y Trallwng ar gyfer Diwrnod Hwyl a gynlluniwyd gan drigolion, y fforwm ieuenctid yn benodol. Cynigiwyd y cyfle i bobl botio eginblanhigion a hau hadau o’u dewis, er mwyn tyfu llysiau, salad a/neu berlysiau yn y cartref, a hynny ar batio neu ar sil ffenestr. Darparwyd amrywiaeth eang o ‘ddail’ salad fel eginblanhigion gan Dr Michele Becker o Ymddiriedolaeth Bwyd a Thir Canolbarth Cymru, ac roedd hi ar gael i helpu’r plant a rhai o’r oedolion i’w plannu.

Bu dros 50 o bobl yn plannu mwy na 100 o botiau o bob maint. Dewisodd rhai i blannu bwced o datws. Roedd blodfresych yn boblogaidd iawn gyda’r bechgyn, ond y mwyaf poblogaidd oedd potiau cymysg o ddail salad, y gellir eu tynnu o’r pot fel y mae eu hangen, a byddant yn parhau i dyfu! Yn bennaf, y trigolion hyn a ddewisodd blannu perlysiau ar gyfer eu sil ffenestr.

Roedd Hannah Guntrip, Swyddog Prosiect Cymunedau’n Gymtaf ac Yvonne Jones, pennaeth Ysgol Fabanod Oldford yn llawn clod ar gyfer y fenter. Hefyd, gwnaeth buwch y Prosiect PABA ymddangosiad, yn ffres o fod yn y Sioe Fawr. Fodd bynnag, y tro hwn, fe wnaeth y cawodydd glaw rheolaidd effeithio rhywfaint ar ei hwyl!

Roedd Caroline Davies ar y stondin trwy’r dydd, ac roedd yn mwynhau gweld diddordeb bywiog y plant, a oedd yn awyddus i ddysgu am dyfu pethau. “Rwy’n gobeithio y bydd eu rhieni’n gallu dod o hyd i le ar gyfer yr holl botiau” dywedodd hi ar ôl y digwyddiad.

ASIANTAETH SAFONAU BWYD CYMRU YN CYHOEDDI FOD PROSIECT CAFE WEDI ENNILL GWOBR ‘AFAL’
(Gwobrau am Fentrau Bwyd Lleol)

Mae Prosiect CAFE (Plant, Amaeth, Bwyd ac Amgylchedd) wedi cael ei gydnabod gan Asiantaeth Safonau Bwyd Cymru fel rhan o Gynllun Gwobrau AFAL 2006. Mae’r gwobrau, a lansiwyd yn Nhachwedd 2003, yn gynllun i gydnabod cyfraniadau unigolion neu dimoedd i fentrau maethiad lleol sydd wedi cael effaith bositif ar ddiet neu arferion bwyta yn y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. Cyflwynwyd y Wobr o £1000 a bowlen ffrwythau i Caroline Davies, Cydlynydd y Prosiect gan Dr Peter Stevenson, Cyfarwyddwr Iechyd Cyhoeddus Lleol ar gyfer Wrecsam, yng Nghynhadledd Maethiad yr Asiantaeth yn Wrecsam ym mis Mai. Rhoddodd Caroline gyflwyniad ar y Prosiect i gynulleidfa fawr, a ddaeth yn bennaf o’r sector iechyd yng Nghymru. Yn ystod y cyflwyniad, pwysleisiodd bwysigrwydd ‘ailgysylltu’ pobl â chynhyrchu bwyd, ac addysgu sgiliau coginio i bobl ifanc.

Ymweliadau Fferm – Digwyddiad Rhwydweithio Cyntaf!

Gofynnwyd am ymweliadau fferm, ac aeth yr athrawon ag adnoddau ar gyfer eu hysgolion gyda hwy. Roedd nifer o’r adnoddau hyn yn ddwyieithog. Roedd y gweithgareddau dilynol y gofynnwyd amdanynt yn cynnwys cymorth i ddynodi ffermydd lleol, cynnal asesiadau risg ac ymweld â Marchnad Ffermwyr Y Trallwng i gwrdd â chynhyrchwyr.

Gwnaeth y digwyddiad argraff dda ar Jane Powell, a oedd yn cynrychioli FACE (Ffermio ac Addysg Cefn Gwlad) yng Nghymru, sy’n cefnogi’r digwyddiadau hyn. Mae prosiect CAFE yn bwriadu cynnal mwy o ddigwyddiadau mewn gwahanol rannau o’r sir yn y misoedd sydd i ddod.

Portffolio Gwaith ar gyfer Ymweliadau Fferm

Hyfforddiant Glendid Bwyd Sylfaenol

DYDDIADAU MARCHNADOEDD FFERMWYR 2008

Bydd yr holl farchnadoedd yn cael eu gosod i fyny o 2.30pm, byddant ar agor o 3pm, ac fel arfer byddant yn gorffen am oddeutu 5.30pm. Mae ysgolion yn codi £5 y bwrdd, a bydd y CRhA yn gwerthu lluniaeth. Os oes gennych unrhyw gwestiynau, cysylltwch â Caroline Davies ar 01938 810302