YMWELIADAU FFERM
Yn ystod tymor yr haf, aeth plant o Ysgol G.G. Llanfihangel
Rhydieithon ar Ymweliad Fferm i Fferm Cwmfron, Tylwch. Roedd
y gweithgareddau a gynhaliwyd yn y bore yn cynnwys taith
o amgylch y fferm gyda’r  ffermwyr Alex a Jo Higgs.
Fe wnaeth y plant fwynhau cwrdd â’r ceffylau,
gwartheg, defaid ac ieir, a chawsant gyfle i gyffwrdd â’r
tarw mawr (ond eithaf dof). Ar ôl taith gerdded byr
i lawr y dyffryn i’r ffermdy i gael cinio, treuliodd
y grwp awr pleserus iawn yn dipio afonydd, yn adnabod bywyd
gwyllt ac yn adeiladu obelisgau.
Ar ddechrau tymor yr hydref, fe wnaeth Ysgol yr E yng Ngh
a Reolir Tref-y-clawdd (Bl 5 a 6) ymweld â fferm Rachel
a Philip Layton, sydd wedi’i leoli yn Nolau, sydd o
fewn 20 munud i’w hysgol. Mae’r fferm yn cynnwys
nifer o ffermydd llai, a gafodd eu prynu gan eu teulu dros
y deugain mlynedd diwethaf, yn cynnwys Blaen-y-Cwm Mawr,
Nantleach, Little Park, Brynlefrith, Blaen-y-Cwm, a'r fferm
a brynwyd yn fwyaf diweddar, Caergynant.
Roedd y tywydd ar ddiwrnod yr ymweliad yn dda. Dangoswyd
disgyblion o amgylch y fferm, a chafodd y plant gyfle i weld
ac i gyffwrdd â gwartheg, lloi, defaid ac amrywiaeth
o beiriannau fferm. Dilynwyd hyn gan ymweliad â'r safle
bwtsiera, gydag arddangosfeydd o wneud selsig a pharatoi
cig. Dechreuodd y prynhawn gyda thaith gerdded cyflym i Gaergynant,
lle y gwnaeth y disgyblion wylio'r cneifio a oedd yn digwydd,
a lle cawsant gyfle i drafod y gwahaniaeth rhwng ffermio
organig a ffermio nad yw'n organig.
MARCHNADOEDD FFERMWYR YSGOLION
Mae Marchnadoedd Ffermwyr Ysgolion newydd wedi’u cynnal
gan Llanandras a Thref-y-clawdd, a bydd Llanfihangel Rhydieithon
yn cynnal ei marchnad gyntaf ar 11 Rhagfyr.
GLENDID A THRAFOD BWYD
Yn ystod sesiwn coginio brysur (yn gwneud crymblau ffrwythau
a 'flapjacks') i wneud cynnyrch ar gyfer stondin yr ysgol
ym Marchnad Ffermwyr Ysgolion cyntaf Tref-y-clawdd, sylwyd
fod angen i ddisgyblion wella eu gwybodaeth am 'lendid bwyd'.
Gwnaed trefniadau i gyflwyno sesiynau i blant o bob oed yn
ystod 'wythnos iach' yr ysgol. Themâu allweddol y sesiynau
oedd 'golchi dwylo' a 'sut y mae germau yn tyfu'. Gwnaethpwyd
cysylltiadau â'r ymweliad fferm, o ran glanweithdra
ardaloedd paratoi'r safle bwtsiera, gyda grwpiau a oedd wedi
ymweld â'r fferm. Cafodd yr arbrawf ymarferol canlynol
ei wneud gyda grwpiau o bob oed.
DANGOS SUT Y MAE GERMAU'N TYFU
Mae'r arddangosfa syml hon yn dangos faint yn gyflymach y
mae germau'n tyfu ar fwrdd - neu ar eich bysedd - yn hytrach
nag yn yr oergell.
Gan weithio mewn parau, rhoddwyd dau ddysgl bach i ddisgyblion.
Roedd chwarter cwpan o ddwr oer mewn un dysgl, a chwarter
cwpan o ddwr cynnes yn y llall. Ychwanegwyd hanner llwy o
siwgwr i bob dysgl, ac yna llwy de o furum. Fe wnaeth y plant
droi'r dysglau a gwylio'r toddiannau tra'n cymryd rhan mewn
gweithgaredd tynnu llun byr. Mewn ychydig o funudau, roedd
gan y disgyblion dystiolaeth clir y bydd burum yn tyfu'n
llawer cyflymach ar dymheredd ystafell o'i gymharu â sut
y bydd yn tyfu mewn oergell…ac yna gellir gwneud cymhariaethau
gyda germau eraill yn hawdd.
Cafodd cynnwys pob sesiwn ei addasu yn ôl oed/gallu,
a chafodd y sesiynau eu hystyried yn hwyl ac yn effeithiol.
DIWRNODAU DIWYDIANT
Mae diwrnodau diwydiant mewn ysgolion cynradd yn un enghraifft
o’r ffyrdd dychmygol yr ydym wedi bod yn gweithio
gyda’n partneriaid (Gyrfa Cymru) i atgyfnerthu’r
syniad o fwyd iach a chysylltiadau â chynnyrch lleol,
ffermio a’r amgylchedd i ddisgyblion o bob oed. Mae
hwyl yn ganolog i bob sesiwn. Mae disgyblion yn Ysgol Neuadd
Brynllywarch, Ysgol Cedewain ac Ysgol Penmaes wedi cael
cyfle i gymryd rhan mewn gweithgareddau ymarferol sy’n
gysylltiedig â chadwraeth amgylcheddol, bwyd a ffermio,
yn cynnwys gwneud smwthis ffrwythau a bwydwyr adar!
|
