Wythnos Gwyddoniaeth a Pheirianneg Prydain
A gefnogwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru a FACE

Mae’n debyg mai’r Digwyddiad hwn oedd y cyntaf o’i math, a gynlluniwyd i ddarparu enghreifftiau ‘ymarferol’ o weithgareddau sy’n berthnasol i’r Cwricwlwm Cenedlaethol ar gyfer disgyblion babanod, cynradd ac sy’n cael eu haddysgu gartref o’r Drenewydd, Powys. Cynhaliwyd y digwyddiad gan Dr Michele Becker a’i gwr ar eu fferm ger Llanidloes, ac fe wnaeth y cyfranogwyr brofi gweithgareddau gwyddoniaeth mewn ‘ystafell ddosbarth awyr agored’ yn ôl y Cyfnod Allweddol e.e. Bioleg, Mathemateg, Daearyddiaeth a Chemeg. Roedd y gweithgareddau hyn yn galluogi iddynt ymarfer sgiliau arsylwi, cofnodi, casglu data, mesur a dadansoddi yn ogystal â chynllunio arbrofion.
Darparwyd ffolder o ddeunyddiau cyfeirio i athrawon fynd â hwy yn ôl i’r ysgol gyda hwy, a oedd yn ymdrin â phethau ymarferol yn ymwneud ag ymweliadau fferm (iechyd a diogelwch – yn cynnwys y ffolder HOOF newydd a luniwyd gan y HSE, asesiadau risg, gweithgareddau cyn-ymweliad a phersbectif y ffarmwr), cysylltiadau cwricwlwm cenedlaethol ar gyfer gwyddoniaeth yn y Cyfnodau Allweddol amrywiol ac adnoddau.
Roedd arddangosfa o ddeunyddiau adnodd ar gael i ysgolion, a ddarparwyd gan y Prosiect PABA, ac enghreifftiau o daflenni gwaith a chyfarwyddiadau ar gyfer gweithgareddau ar y fferm, ac i’w defnyddio yn y dosbarth cyn ymweliad ac i ddilyn ymlaen.
Roedd y diwrnod yn braf, a mynychwyd y diwrnod gan nifer o grwpiau o ddisgyblion o ysgolion iau a babanod a leolir yng nghanol Y Drenewydd nad oeddent wedi cymryd rhan yn y prosiect PABA o’r blaen. Hwn oedd eu hymweliad cyntaf, a gwerthfawrogwyd y ffaith fod y Prosiect PABA wedi gallu ariannu cost y bws. Bu disgyblion iau yn arsylwi cynefinoedd tua diwedd y gaeaf/dechrau’r gwanwyn, yn cynnwys coedwigoedd, tir gwlyb, coridor nant a phyllau. Fe wnaeth eu taith gerdded ddilyn nant, ac fe wnaethant gofnodi tymheredd y dwr, mesur cyfradd y llif a pH. Fe wnaethant arsylwi ar ac adnabod bwystfilod bach a phlanhigion. Mewn pwll mawr, fe wnaethant ddysgu dipio, gwagio rhwydi i mewn i hambyrddau a defnyddio cardiau ID i ddynodi a rhestru eu canfyddiadau. Fe wnaethant arsylwi’r grifft broga, ac fe wnaethant ddynodi a nodi rhyw madfall y dwr a gafodd eu dal, gyda chymorth Amy Tibble, Swyddog Addysg Canolfan Maes Llysdinam Prifysgol Caerdydd ym Mhontnewydd-ar-Wy. Yna, aethant yn ôl i’r iard fferm i goladu eu canfyddiadau ac adrodd yn ôl.

Fe wnaeth y grwpiau babanod archwilio’r coetir, gan adnabod a dysgu geiriau newydd i ddisgrifio’r hyn y gwnaethant ei weld, trafod pethau gyda’r oedolion, defnyddio allweddau ffotograffig a gynhyrchwyd gan Richard Becker sydd hefyd yn ffotograffydd bywyd gwyllt, i ddynodi coed yn ôl eu rhisgl a’u brigau. Edrychodd y plant ar nodweddion gaeaf yn y cefn gwlad o’u hamgylch, ac fe wnaethant rwbiadau rhisgl. Fe wnaethant gasglu samplau, a’u rhoi ar ffon gerdded gan ddefnyddio bandiau lastig, er mwyn mynd â hwy yn ôl i iard y fferm i’w hadnabod. Aeth yr ysgolion ag enghreifftiau a thaflenni gwaith i wneud gwaith dilynol, ac i wneud arddangosfeydd yn yr ysgol. Hefyd, cafodd nifer o ffotograffau digidol eu cymryd fel cofnod.

Rydym yn ddiolchgar i Gynulliad Cenedlaethol Cymru a FACE Cymru am eu cefnogaeth i’r digwyddiad hwn.

Noddir y digwyddiad hwn gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru a’r ‘British Association for the Advancement of Science’.